Uitdaging
Biologische monitoring van water is duur en tijdrovend. Het huidige ecologisch monitoringsnetwerk is niet optimaal. Resultaten hebben een grote foutmarge en zijn vaak pas na een half jaar beschikbaar. Ze zijn wel wettelijk verplicht voor de toestandsbepaling (Ecologische Kwaliteitsratio’s/EKR-scores). Er is behoefte aan een goedkopere techniek die betrouwbare data leveren zoals eDNA analyses. Deze techniek behoeft echter nog verdere ontwikkeling en een breder draagvlak om de huidige werkwijze te kunnen vervangen.
Doel
Ontwikkelen van een nieuwe tool voor ecologische monitoring die sneller en betrouwbaarder is dan de huidige werkwijze. De bruikbaarheid van eDNA-datasets voor EKR-toetsing en watersysteemanalyses bepalen.
Projectverloop
Ontwikkeling en onderzoek technieken: Ontwikkeling van de eDNA‑techniek en een bijbehorend dashboard, in samenwerking met Witteveen & Bos en Aquon, gericht op monstername, analyse en dataverwerking. De techniek is inmiddels zodanig ver ontwikkeld dat toepassing binnen (delen van) de monitoring mogelijk is; de nadruk ligt nu op het vertalen van de datastroom naar eenduidig interpreteerbare en bruikbare informatie (o.a. via dashboard/visualisatie).
Aansluiting STOWA: Delfland levert een bijdrage aan een sector breed STOWA rapport over eDNA technologie (oplevering 2026). Aansluiting op EKR-toetsing voor EBEO 2.0 is hierbij momenteel geen prioriteit; eerst moet meer ervaring worden opgedaan met deze werkwijze.
Toxiciteit: Verkenning van eDNA‑toepassingen voor toxiciteit; interessant, maar momenteel geen prioriteit vanwege de benodigde extra hoeveelheid data en onderzoek.
Implementatie: Het monitoringsspoor bij zwemwaterlocaties is voortgezet als basis voor verdere toepassing. In 2026 vindt interne afstemming plaats over de randvoorwaarden voor structurele inzet, inclusief het onderbrengen van instrumenten (zoals het dashboard) binnen Delfland of bij Aquon. Daarbij wordt toegewerkt naar stapsgewijze opname in de reguliere uitvoering, zodat eDNA waar mogelijk routinematige (bulk)monitoring kan ondersteunen en specialistische inzet gerichter kan worden benut.
Inzichten
- Ander perspectief op ecosystemen: eDNA‑datasets lijkt te laten zien dat ecosystemen minder samenhangen met watertypen (zoals grachten of meren) en sterker met lokale water‑ en bodemkwaliteit. Dit geeft mogelijk aanleiding tot heroverweging van bestaande beoordelingskaders.
- Toenemende waarde van data: Met toenemende meetreeksen neemt het inzicht in én de waarde van eDNA‑data toe. De informatie wordt steeds beter bruikbaar voor systeemanalyses en beleidsvragen.