BlueCan

Innovatie

Broeikasgasemissies bepalen

Ongeveer 5% van de Nederlandse broeikasgasemissies is afkomstig uit oppervlaktewater. In 2019 bleek uit metingen dat een sterk verband bestond tussen de uitstoot van broeikasgassen en de belasting met nutriënten. Hoe hoger de nutriëntenbelasting in het water is, des te groter is de broeikasgasuitstoot. In het project BlueCan is een instrument ontwikkeld waarmee de uitstoot van meren en plassen kan worden bepaald met behulp van een aantal systeemspecifieke kenmerken. 

 

Hotspots identificeren

Waterbeheerders kunnen met het instrument snel hotspots identificeren en mogelijke emissiebesparingen berekenen met maatregelen die zijn gericht op een lagere nutriëntenbelasting. Voor de verdere ontwikkeling van het instrument is meer praktijkonderzoek nodig.  Waterschap Amstel, Gooi en Vecht (AGV) doet hieraan mee met twee casussen, namelijk metingen bij de Vuntus, één van de Loosdrechtse Plassen en de Amsterdamse grachten 

 

Praktijkonderzoek

Met het praktijkonderzoek willen we de emissies van verschillende watersystemen in Nederland in kaart brengen en meer inzicht krijgen in het belang van de verschillende processen en de bepalende factoren die daarvoor bepalend zijn, maar ook willen we het instrument verbeteren door het te valideren met veldmetingen en de effectiviteit van de verschillende maatregelen in beeld brengen. In 2020 zijn zes casussen aangedragen van kleine lijnvormige wateren, voornamelijk in veengebieden. Hiermee wordt het inzicht vergroot (naast enkel meren en plassen). Bij de Vuntus zal worden gemeten vóór en na het baggeren, dat om nautische redenen wordt uitgevoerd. Ter vergelijking wordt bovendien bij enkele voedselarme plasjes in het achterland gemeten, waarbij ook de levenscyclus van koolstof in beschouwing wordt genomen. 

In 2021 werden metingen gedaan aan grotere lijnvormige wateren. Er zijn wederom zes casussen aangedragen, waaronder de casus ‘de Amsterdamse grachten’.  

 

Vuntus en achterland

De Vuntus is een voedselrijke laagveenplas met een zeer voedselrijke waterbodem, die potentieel veel voedingstoffen nalevert. Het is interessant om te weten of dit ook gepaard gaat met grote emissies. In het achterland is de waterbodem minder voedselrijk, maar dit water staat wel meer onder invloed van uitspoeling, onder meer van koolstof. Het verschil tussen deze twee locaties kan meer inzicht opleveren in de maatregelen die we moeten nemen om de emissies te verminderen. Omdat baggeren kostbaar is, willen we graag weten op welke manier we zowel de emissies als de waterkwaliteit positief kunnen beïnvloeden.

 

Amsterdamse grachten 

De Amsterdamse grachten kennen een lange historie. Al enkele eeuwen spelen deze gegraven wateren een belangrijke rol in het watermanagement van de stad, de transport behoeftes en van oudsher ook de verdediging van de groeiende stad. De stad is gebouwd op veen, echter opgehoogd met zand (wegens oxidatie en inklinking van het veen). Veel van de ondiepe ondergrond in de grachten is dan ook zand, maar de grachtenbodems bevatten ook organisch materiaal (slib) van regenriolen en bladval. 

De grachten worden tijdens wateroverschot situaties vanuit het zuiden gevoed door Amstelwater en in het noordoosten staat het systeem in verbinding met het Ijmeer. Vervolgens stroomt dit water in westelijke richting naar het Noordzeekanaal. Ten tijde van droogte komt er brak water uit het Noordzeekanaal en IJmeer de grachten in. De aanvoer van zoet water valt dan vrijwel weg. Met de case Amsterdamse grachten ontstaat inzicht in de broeikasgasemissies en mogelijkheden om die emissies te beïnvloeden. 

Het is interessant om een handelingsperspectief te krijgen t.a.v. de uitstoot van broeikasgasemissies, bijvoorbeeld gericht baggeren of aanpassingen aan de inrichting. Er zijn 6 locaties geselecteerd binnen de Amsterdamse grachten, die o.a. verschillen in of de locaties wel/niet recent gebaggerd zijn. 

  

Inzicht vergroten

Nu het steeds duidelijker wordt dat we met het waterbeheer niet alleen de ecologische waterkwaliteit, maar ook de emissies kunnen beïnvloeden, is het waardevol om inzichtelijk te krijgen op welke manier we via het waterbeheer deze emissies kunnen reduceren. Dit project leidt tot meer inzicht in de uitstoot van broeikasgasemissies uit oppervlaktewater en de effectiviteit van maatregelen, zoals baggeren in het geval van de Vuntus (en ook bij de Amsterdamse grachten). Vanuit waterkwaliteitsbeheer en natuurbeheer wordt nagedacht over maatregelen die zowel invloed hebben op de uitspoeling van voedingstoffen en koolstof (peilverhoging, herinrichting) als op de voedselrijkdom van de waterbodem en op de nalevering daaruit (baggeren, bezanden of beijzeren). Mogelijk leidt het project BlueCan tot inzicht in het effect van deze maatregelen op emissies. De tool wordt verder ontwikkeld, getest en uitgebreid (behalve meren en plassen ook lijnvormige wateren). Dit helpt waterbeheerders bij het bepalen van de hotspots van broeikasgasemissies, zodat ze weten waar ze het best maatregelen kunnen nemen en welke dat moeten zijn.

 

Partners

Witteveen+Bos, Deltares, B-Ware en STOWA. Naast Waterschap Amstel, Gooi en Vecht nemen vijf andere waterbeheerders en een natuurbeheerder deel, te weten Hoogheemraadschap van Delfland, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden, Wetterskip Fryslân, Waterschap Drents Overijsselse Delta en Natuurmonumenten. 

 

Planning

Het project is gestart op 28 juli 2020 en loopt door in 2021en 2022. De eerste metingen in de Vuntusvonden plaats in november 2020 en dienden om een algemeen beeld te krijgen van de kwaliteit van het oppervlaktewater en de waterbodem. In het voorjaar van 2021 worden de broeikasgasemissies bepaald door middel van het steken van kolommen.Op 29 september 2021 zijn de 6 locaties in de Amsterdamse grachten bemonsterd. In 2022 zal een rapportage volgen van alle casussen uit 2020 en 2021. 

 

Meer lezen

https://www.deltares.nl/nl/projecten/bluecan-minder-co2-uitstoot-door-verbetering-waterkwaliteit-bij-meren-en-plassen/

Waterkwaliteit en technologie

Gepubliceerd

07-12-2020

Laatst bijgewerkt

15-07-2022

Status

Onderzoek/Verkenning (lopend)

Bedrijfsfunctie

Watersysteembeheer

Technologie

-

Thema

Schoon water

Teamleden

-Anne Marieke Motelica - Wagenaar
Tim Pelsma
Ouboter Maarten
Winnie Rip

Deelnemers

Waternet

Externe partners

Witteveen+Bos,  Deltares,  B-Ware,  STOWA,  Hoogheemraadschap van Delfland,  Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK),  Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden (HDSR),  Wetterskip Fryslân, Natuurmonumenten

Locatie

Gerelateerde locatiegegevens

Projectblog

Updates

29-07-2021

Er wordt momenteel aan zes casussen gewerkt bij het BlueCAN project, waaronder de casus ‘De Vuntus’ van AGV/Waternet (zie Figuur 1)Eind 2020 is een verkennend bodemonderzoek uitgevoerd bij alle casussen. 

In november 2020 is verkennend veldwerk uitgevoerd bij de Vuntus. Samengevat zijn de resultaten uit dit veldonderzoek:  

  • Vuntus is een relatief geïsoleerde laagveenplas; 

  • De waterbodem in Vuntus wordt over het algemeen gekenmerkt door een gemiddeld tot laag organisch stofgehalte (~36%),maar is erg divers door het gebied heen; 

  • De Vuntus heeft in verhouding tot de andere locaties een lage nutriënten beschikbaarheid, zoutgehalte en zwavelgehalte; 

O.b.v. deze resultaten wordt een lage tot gemiddelde broeikasgasemissie ten opzichte van de andere casussen verwacht.   

Vanaf eind augustus 2021 zullen broeikasgasmetingen bij alle casussen worden uitgevoerd. De broeikasgasmetingen zullen (in triplo) worden uitgevoerd op 3 meetpunten in De Vuntus en 2 meetpunten in het oostelijk deel van deze plas (Kromme Rade).   

 

 

15-07-2022

Ondertussen zijn de resultaten van alle broeikasgasmetingen beschikbaar. Voor de 2 casussen waar vanuit AGV/Waternet aan is meegewerkt zijn de resultaten samengevat:

 

Vuntus en achterland

De Vuntus is een voedselrijke laagveenplas. De gemeten broeikasgasemissies waren hier laag tot gemiddeld t.o.v. vijf andere casussen van kleine lijnvormige watersystemen (sloten en petgaten). De broeikasgasemissie was hoger bij een hoger organisch stofgehalte in de bodem (zwakke relatie).

 

Amsterdamse grachten

De broeikasgasemissies in de Amsterdamse grachten waren in het algemeen laag t.o.v. vijf andere casussen van grotere lijnvormige wateren. Ditmaal was er geen relatie tussen organisch stofgehalte in de bodem en broeikasgasemissie.

 

Daarnaast wordt een rapport opgesteld waarin de resultaten van alle metingen zijn opgenomen, de bevindingen die hieruit volgen en ook een voorstel voor vervolgonderzoek. Dit rapport zal in het najaar 2022 gereed zijn.

Meer Innovaties

Bekijk alle Innovaties

Doe met ons mee

Doe, denk en ontwikkel met ons mee.
Winnend innoveren doen we immers samen.

Doe mee!

Volg ons op social media

Neem contact op

Voer een naam in.
Voer een geldig e-mailadres in.
Voer een bericht in.
U dient akkoord te gaan met verwerken van gegevens.

Inloggen Mislukt

Deze pagina is vertaald uit het

Nederlands

Venster sluiten

Aanmelden

Voer een gebruikersnaam in.
Voer een wachtwoord in.

Inloggen Mislukt

Venster sluiten
Venster sluiten

Contact met projectleider

Voer een naam in.
Voer een geldig e-mailadres in.
Voer een bericht in.
U dient akkoord te gaan met verwerken van gegevens.

Inloggen Mislukt

Innovaties

Naar boven

vertaling